Categorie archief: zweedse gewoontes

Zomer?

Ik ben een beetje in verwarring mensen!
Als ik nu niet eerst naar de foto’s gekeken zou hebben, zou ik zomaar gezegd hebben dat het na een heel behoorlijk voorjaar voorjaar met weinig late nachtvorst, de hele maand juni en de hele maand juli alleen maar geregend heeft. Meestal zijn de zomers hier beter dan die in Nederland, maar dit jaar was een uitzondering. Toch is het blijkbaar veel minder dramatisch dan in onze herinnering geprent is. Begin juni kwam onze zoon met vrouw en kind uit Flensburg. Toen hebben we toch echt nog mooi weer gehad. We hebben bij ons op het grasveld gezeten,
DSC_1033

We zijn naar de sluizen geweest bij Berg:
DSC_1046

Deze held heeft zelfs in het water gespeeld!! Hij is zeker een kwartier in het water geweest en was er niet uit te slaan.Het water was echt niet warmer dan 15 graden….
DSC_1077

Ergens daarna moet het misgegaan zijn, want toen mijn jongste dochter met man en vier kinderen arriveerde (17 juni) was het verschrikkelijk weer. Het regende, het woei en het was 12/14 graden.
We hebben op 19 juni de koudste en natste midsommarviering ooit gehad. Ik kan me ook niet herinneren dat het programma zo snel werd afgewerkt. Binnen 20 minuten was het al weer over.
DSC_1118
We hadden die ochtend prachtige bloemenkransen gevlochten, maar op de een of andere manier kwam de stemming er niet in.

Het was niet helemaal wat ze zich ervan had voorgesteld..........

Het was niet helemaal wat ze zich ervan had voorgesteld……….


De barbeque die we erna zouden hebben, vond in de oven plaats, ook lekker. Traditioneel is voor de Zweden Midsommar de eerste keer dat ze barbequen, maar onze gastheren waren erg flexibel. Toen we naar huis reden, zagen we nog wel mensen die een barbeque buiten hadden staan en snel door de regen renden met prarplu om het vlees eraf te halen of erop te leggen. Tja Zweden en hun tradities, ZO moet het gebeuren en niet anders! De twee weken daarop was het halen en brengen weer en er werd meer gebracht dan er gehaald werd. Gelukkig kunnen wij ons ook goed vermaken met slecht weer. Hier volgen de foto’s van hoe ik me herinner dat het 90% van de tijd was:
Dit meisje had een rolmodel gevonden in Ronja de roversdochter. Laat het maar aan Astrid Lindgren over om sterke vrouwenrollen neer te zetten! Het liefst keek ze drie keer per dag naar de film, in het Zweeds!!
DSC_1268
Er werden ingewikkelde constructies gemaakt waar je dan overheen moest klimmen zonder de grond te raken:
DSC_1276
Er werd natuurlijk driftig met Lego gespeeld
DSC_1187
Leo heeft een heuse stoommachine gekregen, die natuurlijk uitgeprobeerd moest worden. Ik kan er geen foto van vinden.
Grote bouwsels tot aan het plafond met Kapla:
DSC_1183
We zijn naar de binnenspeeltuin geweest. Naast de gewone klimdingen, was er een heuse vulkaan van zeildoek gebouwd (beetje elastisch), waarlangs je omhoog kon klimmen en dan kon je van de glijbaan, maar ook van de vulkaan zelf afglijden, errrug leuk.
DSC_1281
DSC_1283
En we hebben naar de Tour de France gekeken. Daar was nog heel wat misvertand over. Leo dacht namelijk dat we naar fietsen keken, maar Noah wist zeker dat het om de auto’s ging. Iedere keer als Leo “fiets” zei, zei Noah “AUTO!”
DSC_1280
Tussen de buien door, gingen we een stukje wandelen, of naar Gamla Linköping. Daar kon je touw leren maken, of op de ouderwetse manier wassen en een juk dragen.
DSC_1112
DSC_1116
DSC_1120
Dat zijn de foto’s die je verwacht nietwaar, als er een slechte zomer is? Maar nu laat ik jullie nog wat foto’s zien, waarvan ik niet meer weet dat ze gemaakt zijn. Als het regent, denk je dat het nooit zal ophouden, maar achteraf gezien was het weer niet eens zo slecht dus…..
Zwemmen in et grote meer

Zwemmen in et grote meer


picknicken in een bloemenzee

picknicken in een bloemenzee


DSC_1156
met zijn allen in het bad (je) in de tuin...

met zijn allen in het bad (je) in de tuin…

In mijn herinnering werd het pas op 1 augustus mooi weer, toen we er niet meer op gerekend hadden. Alledrie mijn regentonnen raakten leeg en ik moest bijspuiten met kraanwater (voor het eerst deze zomer) Van de week heeft het pas voor het eerst weer gergend. Over augustus komt nog een apart logje, later…….

Geschiedenis

Het volgende stukje heb ik een tijd geleden geschreven en nooit gepubliceerd. Het was niet af, maar nu weet ik helemaal niet meer hoe ik het af wilde maken. Ik geloof dat ik er nog bij wilde schrijven dat hier in Zweden het feodale tijdperk nooit van de grond is gekomen, want dat kwam met het katholicisme mee en dat kwam zo laat hier in het Noorden, dat vlak daarna de pest al uitbrak. Daarna was er een te kort aan arbeidkrachten en kregen de boeren meer macht. De lage status van boeren is bij ons eigenlijk altijd blijven hangen en hier in het Noorden is het gewoon een gerespecteerd beroep. Je komt hier ook gewoon op de radio omroepers tegen die plat of dialect spreken. Dat zou in Nederland niet kunnen. Toen ik logopedie studeerde, sprak men nog van Algemeen Beschaafd Nederlands, alsof men niet beschaafd was als men dat niet sprak. Die term is nu vervangen door Algemeen Verzorgd Nederlands, maar dat is een niet veel betere term….
Hier komt mijn stukje:
Oh jongens, wat ben ik van geschiedenis gaan houden! Hoe langer ik leef, hoe meer ik van geschiedenis ga houden en hoe meer geschiedenis ik meemaak.
Zo hebben ze vastgesteld dat verjaardagen vieren goed is voor de gezondheid. Het is statistisch bewezen namelijk dat die mensen die de meeste verjaardagen op hun naam hadden staan, het oudst werden…..
In de Bijbel wordt gewaarschuwd over de gevolgen van zonden tot in het derde geslacht. Ik heb ontdekt dat dat voor alle gewoontes en zienswijzen geldt die we met de paplepel kregen ingegoten.Je denkt dat zaken heel lang geleden zijn gebeurd en dat die geen invloed meer hebben op de mensen, maar dat is beslist niet waar.

Het feit dat de Romeinen niet verder zijn gekomen met overwinnen dan tot de Rijn, heeft tot de dag van vandaag tot gevolg dat de boerderijen bijvoorbeeld in Limburg en Brabant een andere vorm hebben dan in de rest van Nederland, dat de Brabanders en Limburgers een andere volksaard hebben, dat het katholicisme daar gebleven is na de reformatie en dat het boven de Rijn op verzet stuitte (met de Romeinen meegekomen en dus veel meer opgedrongen aan koppige Friezen en Hollanders). En waarom denken jullie dat de fornuizen van tegenwoordig nog steeds de vorm hebben die ze altijd hadden? Omdat ze vroeger heel vroeger door een vuur verwarmd werden. Tegenwoordig hebben een aantal mensen hun oven op een andere plaats, maar er zijn beslist ook nog een heleboel ovens onder de gaspitten of electrische platen, zodat je je rug bijna breekt als je je brood uit de oven moet halen.
Toen ik naar Zweden kwam, ben ik me nog veel meer bewust geworden van de grote invloed die geschiedenis op onze volksaard, op onze gewoontes heeft. Als je in een vreemd land gaat wonen, besef je natuurlijk dat je de taal niet spreekt in het begin. Wat ik me pas veel later realiseerde was, dat je ook in een land komt te wonen met eigen gewoontes, met een eigen kijk op de mensheid.Die gewoontes en manier van reageren is niet zomaar uit de lucht gevallen, dat is gevormd door geschiedenis, door gebeurtenissen die de mensen dwongen om op een bepaalde manier te reageren. Dat blijft voortleven in de volksaard.

Ik geloof dat ik er nog bij wilde schrijven dat hier in Zweden het feodale tijdperk nooit van de grond is gekomen, want dat kwam met het katholicisme mee en dat kwam zo laat hier in het Noorden, dat vlak daarna de pest al uitbrak. Daarna was er een te kort aan arbeidkrachten en kregen de boeren meer macht. De lage status van boeren is bij ons eigenlijk altijd blijven hangen en hier in het Noorden is het gewoon een gerespecteerd beroep. Je komt hier ook gewoon op de radio omroepers tegen die plat of dialect spreken. Dat zou in Nederland niet kunnen. Toen ik logopedie studeerde, sprak men nog van Algemeen Beschaafd Nederlands, alsof men niet beschaafd was als men dat niet sprak. Die term is nu vervangen door Algemeen Verzorgd Nederlands, maar dat is een niet veel betere term….
Dat dat laatste stukje er twee keer staat is geen vergissing. Het hoort eronder, maar ik heb het nu geschreven, dus staat het er twee keer.

Filosofische gedachten bij een stapel hout……

We hadden nog wel wat hout, maar we hebben toch weer twee cub bijbesteld, zo vlak voor de winter echt losbarstte . Dat wordt door de boer two sjoep genoemd en dat is beslist een betere benaming. Hij komt dat brengen op zijn shovel en SJOEP daar ligt dat op mijn oprit, zodat ook mijn auto er niet meer uit kan. Wegwerken dus die hap. Het is echt een grote stapel. Kruiwagen na kruiwagen breng je naar de garage, je stapelt het op en de stapel op het erf wordt maar niet kleiner…. of toch? Toevallig had ik de avond ervoor een wat ouder logje gelezen over hypotheekrente-aftrek wat ik had gemist Dat staat hier. Ik had er op gereageerd, want het onderwerp ligt me na aan het hart. Helaas kan ik het stukje nu niet meer vinden, dus dat moeten jullie dan maar van me geloven. Weet je dat je je huis 3x betaalt als je alleen rente betaalt 30 jaar lang? Ik ben wat minder fanatiek geworden nadat ik had uitgerekend hoeveel het de eerste tien jaar scheelt, maar toch: Weet je wij zijn zoooo blij dat we het zo gedaan hebben en we hebben er heus ook voor gebloed, Ik heb er ooit ook nog een logje over geschreven dat staat hier Nu kan ik ineens de vinger op de zere plek leggen. IN HET BEGIN MERK JE NAUWELIJKS VERSCHIL! Na de eerste tien jaar, ga je minder betalen aan je hypotheek en kan je meer sparen en ook meer aflossen dus bij gelijkblijvende inkomsten. Het is net als een berg hout op je erf. Eerst merk je er niets van en dan ineens lijkt de stapel iets kleiner te worden en daarna merk je onmiskenbaar dat hij kleiner wordt en dan ineens kan je zien dat het nog maar een paar kruiwagens zijn en voor je het weet is het gedaan. Dus ik roep jullie hierbij op om allemaal je hypotheek af te betalen. Je denkt dat het niks scheelt en dan ineens worden je kosten lage en lager. Maar de eerste tien jaar, heus, je merkt het niet. Net als mijn stapel hout…..

Vreemde Zweedse gewoonten (VZG) aflevering 64 2/3

Als ik zo eens op Facebook surf, kom ik veel verhalen tegen over de crisis in Nederland. Er wordt gemopperd gescholdenop de regering en allerlei alarmerende verhalen over het consumentminderen worden met de regel maat van de klok geplaatst. Ik begrijp dat een aantal mensen het echt moeilijk heeft en ik zal de laatste zijn om daar schamper over te doen, maar het soort berichten als: ‘de mensen kopen vooral minder snacks en kant en klaar maaltijden en jongeren bezuinigen vaker op hun vakanties’, helpen me nu niet echt om ach en wee te gaan lopen roepen. Nu ik al een tijdje uit Nederland weg ben, valt het me steeds meer op dat er in Nederlanderg veel geklaagd en gescholden wordt. Ik geloof dat het nog het meest Nederlands is om op Nederland af te geven.
Hier is helemaal geen crisis. De huizenprijzen stijgen nog steeds en er worden soms gewoon 125 ingenieurs gevraagd bij een bedrijf dat uitbreidt. Toch zijn de Zweden over het algemeen niet echt rijk, maar het vangnet werkt wel. Het zwangerschapsverlof is hier 14 maanden en dat mag door vader zowel als door moeder worden opgenomen of een deel daarvan. Bij de aanname van personeel hoeven de jonge vrouwen ook niet bang te zijn dat ze niet aangenomen worden te worden, want voor je het weet neemt de man het verlof op en zit je een jaar zonder je werknemer. Het vicariërschap (vervanger) is hier dan ook een gewaardeerd beroep. Je zit zomaar 1 jaar op dezelfde plek als vervanger. Doordat de voorwaarden zo gunstig zijn zie je hier iets vaker jonge moeders dan in Nederland heb ik het gevoel. Je carrière komt niet in gevaar als je een kind krijgt.
De Maatschappij hier is veel meer geautomatiseerd. Alles loopt via de computer. Wij betalen geen voorschot op ons electrisch of water. Wij krijgen gewoon de tiende van de maand een rekening over wat we de maand ervoor verbruikt hebben. Het vuilnis wordt gewogen op de vuilniswagen als ze het op komen halen. Je krijgt een rekening over dat gewicht. Alles wordt natuurlijk automatisch ingehouden, maar dan weet je wat je betaalt. Onze vuilnisbak wordt te klein. Leo heeft iedere dag 4 grote stijve plastic zakken van het dialyseren en dat heeft tot een verdubbeling van ons vuil geleid. Ik zag bij de winkel een vuilnisbak te koop, maar ik wist niet of die dan ook gewogen kon worden. Dus ik heb netjes gebeld (ik kan dat tegenwoordig, maar de angst is er nog steeds) en gevraagd of dat kon, waarop ze zei dat ze alleen vuil ophaalden in hun eigen vuilnisbakken. Toen ik uitlegde dat onze vuilnisbak te klein was geworden, keek ze even in de computer en ze zag zomaar dat we de kleinste maat hebben. “U krijgt een vuilnisbak die 2x zo groot is, mevrouw. Ze komen hem een dezer dagen omruilen. En inderdaad: gisteren stond er ineens een twee keer zo grote vuilnisbak! Ik geloof dat ik er een tientje voor moet betalen, nou, als dat alles is….
Ook is zonder problemen mijn nieuwe modem opgestuurd door de telefoonmaatschappij. Ik had gebeld of de storing bij hun lag en dat was niet zo. Het modem werd opgestuurd met een zogenaamde retourdoos. Het is de bedoeling dat ik het oude modem met diezelfde doos terugstuur, zonder kosten dus. Fantastisch! (Vind ik dan hè, is dat erg on-Nederlands?). Het aansluiten was een fluitje van een cent. Ik heb gewoon iedere stekker van het oude modem op precies dezelfde plaats in het nieuwe modem gezet.. Ik ben alleen mijn mooie domeinnaam kwijt. Ik heb nu een combinatie van cijfers en letters. Maar de techneut komt en die kan mooi mijn naam herstellen
Het laatste wat ik jullie niet wil onthouden is mijn nieuwe tuinman. Nou ja man…. het is de buurjongen van 13 die wat bij wil verdienen in de zomer. Ook al is hij dertien: hij is flink potig voor zijn leeftijd. Ik heb met hem afgesproken dat hij iedere dag twee uur in de tuin werkt, hij mag zelf het tijdstip bepalen. Ik heb een lijstje met zaken die gedaan moeten worden en die te zwaar voor mij zijn, vooral veel bukken met zware dingen in mijn handen, gaat me niet meer zo goed af. Dus begint hij iedere ochtend om acht uur. Gisteren hadden we zomaar ineens een regendag en ik versliep me ook nog. Het was grauw en grijs en regende echt pijpestelen. De vuilnisman moest komen en ik was vergeten het vuil buiten te zetten en dat is nogal veel zoals ik net heb uitgelegd. Ik rush in paniek naar buiten om een uur of negen, staat daar onze buurjongen gewoon te werken in de stromende regen met een pet op en een regenjas aan, dat wel. Ze hebben allemaal van die pakken met de laarzen er al in en mutsen en petten en zo. Ze leggen hier ook hun babies en peuters gewoon buiten te slapen, ook in de winter (Ze zorgen natuurlijk wel dat ze niet nat worden). Wat dat betreft zijn het nog echte Vikingen, kunnen wij nog wat van leren.
Dus van die dingen, van die dingen. Het volgende logje gaat over mijn groene smoothies, doen jullie er al aan?

Twee gevaarlijke momenten

Zo’n twee maanden is hij nu aan het dialyseren, Leo. Hier in Zweden, waar iedereen het Ikea-principe aanhangt (doe alles zoveel mogelijk zelf). wordt de dialyse gewoon door Leo zelf uitgevoerd. Daar doen ze hier niet moeilijk over. Ze leren het je en begeleiden net zo lang dat proces tot jij je veilig voelt en zij het veilig vinden. Er zijn twee soorten dialyse: de meest bekende is de bloeddialyse, waarbij je bloed buiten het lichaam door een dialysemachine wordt gevoerd en gereinigd. Als je dat gaat doen, zijn er twee mogelijkheden. Als je thuis wil dialyseren, krijg je een machine thuis die helemaal wordt aangesloten waar je wil met een verbinding naar de badkamer, omdat er veel water bij gebruikt wordt. Wil je niet thuis dialyseren, krijg je de sleutel van het dialysecentrum en ga je daar -ook geheel zelfstandig- dialyseren. Je kan dan besluiten b.v om drie nachten per week te dialyseren Het voordeel van deze methode is dat het gewoon ’s nachts kan, terwijl je slaapt. Je hebt geen tijdverlies. Nadelen zijn dat er langere tijd zit tussen twee dialyses zodat je iets vermoeider bent en dat je – als je reist – een afspraak moet maken bij het ziekenhuis waar je heengaat voor een dialyse. Dat moet dan meestal overdag (een dialyse duurt dan een uur of zes per keer), want ’s nachts komen de vaste klanten. Je vakantie wordt dan dus om de andere dag in het ziekenhuis doorgebracht.
Een andere dialysemethode is de peritoneale dialyse. Daar hebben wij voor gekozen. Dat is een dialyse zonder bloed. Je krijgt een slangetje in je buik waarvan het uiteinde uit je buik steekt. Als je gaat dialyseren laat je twee liter vloeistof door het slangetje in je buikholte stromen. Dat gaat gewoon door zwaartekracht door de vloeistofzak aan een infuusstandaard te hangen. Dan doe je het dopje er weer op en je laat de vloeistof vier tot zes uur daar zitten. Het buikvlies gaat dan als ‘nier’ fungeren en de afvalstoffen komen in dat vocht terecht. Na die tijd laat je de vloeistof in een zak lopen en daarna laat je weer twee liter nieuwe vloeistof in de buikholte lopen. Dat verwisselen van vloeistof duurt bij elkaar ruim een half uur, maar daarvoor moet de vloeistof opgewarmd worden tot 37 graden anders is het zo’n koude plas in je buik…. Deze methode heeft dus als voordeel dat er geen bloed aan te pas komt, maar dat wil niet zeggen dat hij zonder gevaar is. Het gevaar van infectie is namelijk erg groot Er zijn twee gevaarlijke momenten tijdens het proces. Het eerste moment is als het dopje van het uiteinde van het slangetje eraf gedraaid wordt om de vloeistof weg te laten lopen het tweede moment is als de vloeistof er weer ingelopen is en er moet weer een dopje op. De verbinding naar het buikvlies is dan open en bacteriën of virussen zouden naar binnen kunnen komen. Het is daar vochtig en 37 graden, ideale omstandigheden voor bacteriën en virussen om zich razendsnel te ontwikkelen. Andere voordelen van deze methode zijn dat je het overal kan doen (Leo dialyseert een keer per dag op zijn werk) en dat je kan reizen waarheen je wil. De spullen (zakken met vloeistof en ontsmettingsvloeistof, dopjes en klemmen om de slangen af te klemmen) worden naar je vakantie adres gestuurd op jouw verzoek.
Het nadeel van deze methode is dat je vier keer per dag die vloeistof moet verwisselen. ’s Morgens om half zeven begint Leo al en hij kan niet eerder dan half twaalf naar bed omdat hij dan nog een laatste keer moet dialyseren. Op een gegeven moment leek het erop dat hij alleen nog maar aan het dialyseren was. Maar nu zijn we heel behoorlijk gewend en het valt eigenlijk best mee. Leo dialyseert als hij thuis is meestal voor de TV en dan is een half uur zo om. Het fijnste is echter dat hij weer een beetje kracht terugkrijgt. Hij heeft weer energie om dingetjes te doen, al kan hij nog steeds niet zwaar sjouwen en hij is wat vrolijker. Ach, en de zomer komt eraan, daar wordt iedereen vrolijker van. Uiteindelijk valt het ons alles mee nu we eenmaal in het ritme zitten. Het kostte wel even tijd om de juiste samenstelling van de vloeistoffen te vinden. Eerst werd hij te dik, dus dan moest er een keer glucose af, daarna hield hij te veel vocht vast en werd er weer een aanpassing gemaakt en hij heeft ook nog een keer ernstige bloedarmoede gehad. Toen heeft hij een speciale ijzerinfuus gehad en hij heeft iedere week ijzerinjecties die hoe kan het ook anders hij zichzelf geeft. Maar nu gaat het echt een stuk beter en we kunnen weer genieten. In het lange weekend van Pinksteren gaan we voor het eerst samen naar Nederland. Mijn oudste dochter komt de week ervoor naar ons toe met haar gezin met de auto. Zij neemt de vloeistofzakken mee naar Nederland en wij nemen met het vliegtuig, het opwarmding mee en zo’n infuusstandaard die je helemaal kan opvouwen. Als we terugkomen, moet Leo nog een ruime week werken en dan gaat hij officieel met pensioen. Hij blijft nog anderhalve dag of zo doorwerken aan een project en het begeleiden van een paar studenten. Ik word een dag nadat hij 67 wordt, 65, maar ik blijf gewoon doorwerken, drie dagen per week. Bikkels, dat zijn we op onze ouwe dag, bikkels, al zeg ik het zelf.

Citaat

Dit vraagt om een quilt van 2.40×2.40

Eindelijk is de slaapkamer af! Het bed is de dag voor ik naar Nederland ging gemonteerd en de buren hebben de kastjes heel lief op zijn plaats gezet.
Het bed slaapt heerlijk en er zit een electrische op-en-neer-stand op voor je bovenlichaam en ook voor je benen. Ik heb zo gedacht: Het is waarschijnlijk het laatste bed wat we kopen en dus moet het van alle gemakken voorzien zijn en een hoge instap hebben. Het is heerlijk om niet meer te hoeven bukken en om je zo uit je bed te laten glijden en dan op de grond te staan.
Foto’s Eerst van de toestand voor het bed:
037
Toen zijn we aan het werk gegaan: de slaapkamer werd leeggeruimd, van een papierlaag voorzien.
043
gewit en daarna kon het behangen beginnen. Eerst moest er wit plamuurbehang op, afstomen kennen ze hier niet:
045
Daarna werd het serieus: behang met PATROON!! Paniek ! Peeuw!!
051
De randjes moeten heel precies worden afgesnedn:
047
055
en dat is hem nu. .Nu ga ik eerst een tafelkleed maken en dan verkleedkleren en daarna ga ik aan mijn slaapkamerquilt beginnen. Het wordt een lonestar, dat weet ik al wel en ik heb ook al stof gekocht bij mijn quiltwinkeltje. Die neemt mijn dochter volgende maand mee als ze met de auto komt. Eerder ga ik er toch niet aan beginnen. Ik heb een afspraak gemaakt dat ze me op skype een quilt as you go methode gaat leren, want een quilt van 2.40 bij 2.40 is wel erg moeilijk te hanteren onder de naaimachine. Ik ben nog niet begonnen met naaien sinds ik thuis ben, want er moet gezaaid worden en ik heb 100 stuks zomerkleding zitten strijken. Misschien doe ik wel het een en ander weg, want ik ben natuurlijk veel afgevallen. Maar ik heb geen zin gehad om alles te passen. >Ik heb een vuilniszak in de hoek van de kamer staan en alles wat ik weg wil doen gaat daarin. En nu ga ik slapen, welterusten allemaal! De stoeltjes zijn overigens NIET terecht. Het vermoeden bestaat dat ze opnieuw uitgehuurd zijn. Dorothee deed me de tip aan de hand om een oproep op Facebook te plaatsen. Ik had daar zelf ook al aan gedacht, dus dat doe ik nu nog even voor ik ga slapen……..

3x eten in één week, tevens VZG (Vreemde Zweedse Gewoonten) deel 79-81

De Zweden houden van traditie en van chique. Maandagavond hadden we een diner met de gouverneur van Östergötland (onze provincie) en de Nederlandse ambassadeur die de hele dag hier op bezoek was geweest in de provincie, niet bij ons thuis. Op de kaart stond hoe je gekleed geacht werd te gaan : donker kostuum. Dat betekent dat de vrouwen in rok of mantelpak komen. Het aantal Nederlanders dat aanwezig was, was klein. Ik heb buiten het ambassadepersoneel (naast de Ambassadeur nog 2 stuks) vier Nederlanders geteld en daar waren Leo en ik er twee van. Verder was er een Zweedse die BIJNA zonder accent Nederlands praatte. Zij is met een Nederlander getrouwd en heeft in Nederland gestudeerd. De rest van de mensen (ca. 35) bestond uit louter Zweden. De diners vinden plaats volgens een strikt protocol met plaatsaanduiding. En hier komt VZG nummer 79: man en vrouw zitten niet bij elkaar! Ik heb Leo bij het begin gezien en bij het eind, bij de koffie. We zaten niet bij elkaar aan tafel en werd tussendoor niet van tafel gewisseld (wat weleens gebeurt, dan leer je allerlei mensen kennen tijdens het diner). Niet dat ik er veel moeite mee heb, maar ik vind het toch gezelliger met Leo erbij….. We hebben ook persoonlijk kennis gemaakt met de ambassadeur, aardige man. Hij was verrukt van het feit dat we een koning krijgen en we werden spontaan uitgenodigd om bij de ambassade langs te komen op 30 april en dan de kroning te volgen via een groot scherm. Hij vertelde enthousiast de speech van Beatrix nog een keer, duidelijk zeer koningsgezind……
Op dinsdag- en donderdagochtend ga ik altijd naar mijn drie Nederlandse kinderen die eind januari zijn geïmmigreerd en die vijf uur per week steun van mij krijgen. In de koffiepauze hoorde ik een leerkracht tegen een andere leerkracht zeggen dat ze dan maar zo’n kussentje (zitkussen) ging bestellen en een anti-stressballetje. Jullie begrijpen dat ik mijn oren spitste en ook dat ik mijn mond niet kon houden. Nadat ik had uitgelegd dat ik in Nederland een beetje een expert op dat gebied was en die spullen ook had verkocht, heb ik eerst college gegeven over het verschil tussen een zitkussen en een zitbal en waarom ik voor een zitbal ben als je iets wilt doen aan het voortdurend wiebelen. Daarna vroeg ik naar het kind en ze begon uit te leggen dat hij heus niet dom was, maar dat hij niet kon stilzitten. Dat was nog niet het ergste, nee, hij kon absoluut niet schrijven en in de eetzaal kreeg hij zijn eten nauwelijks naar binnen. Er kwam meer naast het bord terecht dan erop lag bijna. Ik bood meteen aan dat ik wel even naar hem wilde kijken tijdens het eten en dat ik dan wel een advies kon geven. Dus heb ik de lunch op een school meegemaakt. De eetzaal is een eindje lopen en is de andere helft van een gebouwtje wat bij het bejaardencentrum hoort. Er is een gezamenlijke keuken, maar de kinderen zitten apart van de bejaarden. Er zit een wand tussen met een glazen deur. VZG nummer 80: de Zweden zijn zeer precies met het uitdoen van de schoenen. Waar je ook komt, doe je je schoenen uit zodra je over de drempel stapt. Ik ben al helemaal getraind. Als ik de school binnenkom, doe ik mijn jas en mijn schoenen uit. Natuurlijk deed ik dat ook toen ik de eetzaal binnenkwam. Eten vind ik, moet je met je schoenen uit doen. Daar hoef ik niet voor in Zweden te wonen. Als ik in een restaurant eet, doe ik stiekem onder tafel mijn schoenen uit. Tot mijn verbazing hou je hier nu net in de eetzaal je schoenen aan! Ik begrijp echt niet waarom, want het is ook voor de Zweedse kinderen erg lastig. Je hebt hier van die pakken waar je laarzen aan vast zitten. Nu lopen die kinderen dus in de eetzaal met die broek nog aan en het bovenstuk hangt zo’n beetje op je billen! Ik weet niet hoe het in de stad is, maar de kinderen in Nykill krijgen iedere dag vers warm eten door een kok klaargemaakt. Deze keer was het pyttipanni, dat is een gerecht van dobbelsteentjes gebakken aardappel met dobbelsteentjes ham of spek en gebakken uitjes. Er was ook een vegetarische variant. Dan is er altijd een simpele saladbar met sla, tomaat, komkommer, geraspte peen en doperwtjes met zelf te nemen slasaus. Er wordt op gelet dat de kinderen ook wat rauwkost nemen. Ze krijgen er melk of water bij. Als je bord leeg is, ga je nog een keer en dan haal je knäckebröd met boter, meer niet. Interessant….
Al ligt hier nog een laag sneeuw van 15 centimeter ongeveer, is het toch heerlijk weer. ’s Nachts vriest het nog een graad of 8 en overdag loopt de temperatuur op tot een graad of drie, soms zelfs wel ZES!! Aan de randen van langs de huizen en onder de bomen komen steeds grotere kale plekken en waar nog een grote hoop ligt, ontstaan grotten, gletscherpoorten. De sneeuw dooit van onderaf weg en waarschijnlijk zakt de hoop dan op een gegeven moment gewoon in.
062
Omdat er helemaal geen wind staat is het gewoon WARM in de zon. Zondagmiddag kwam de buurman in zijn t-shirt naar ons toe en nodigde ons uit om paasgebak uit Gotland te komen eten op zijn terras buiten. Dat hebben we toen gedaan. Het paasgebak was een soort saffraankoek van gekookte paprijst en suiker en saffraan natuurlijk met aardbeien eromheen . Daarbij kon je aardbeiensaus krijgen en grote klodders(ongezoete) slagroom. ERRUG slecht voor mijn lijn, maar ik heb er gewoon van genoten natuurlijk. Sindsdien zitten wij ook in de zon ’s middags. Hij is warm vanaf een uur of twaalf tot een uur of half vijf. Gewoon aan de rand van de sneeuw, gewoon in ons t-shirt. Want zo zijn wij, èchte Zweden…
052

Hij reed toch niet stilletjes mijn huisje voorbij……

Een poosje geleden heb ik een logje geschreven over mijn materiaal en dat ik niet kon wachten om in Nederland boeken te kopen voor mijn kinderen. Daarna kreeg ik hele lieve en leuke reacties onder andere van haar. Ze zei dat ze een heleboel oude Nederlandse kinderboeken had en dat ik ze wel kon krijgen. Daarna stuurde ze een mailtje met een lijst met boeken en de bereidheid om ze op te sturen. Nou, ik heb een aantal boeken uit de lijst gekozen en daarop kwam er weer een berichtje. De doos, waar de boeken in verpakt waren, was zo groot en er kon nog wel wat bij. Had ik geen zaken nodig uit Nederland? Mijn dochter was met Kerstmis nog bij ons geweest met de auto en zij had een heleboel meegenomen. Helaas was ik vergeten Indische spullen te vragen. Dus mijn verzoek was of ze niet wat verse Nassikruiden (in zo’n bakje) en wat kroepoek (ongebakken) op kon sturen. Een dag later kreeg ik bericht dat de doos op de post was.
Onze postauto is geel en komt rond tienen. Hij heeft het stuur rechts en doet zijn raampje open en schuift vervolgens de post in de postbussen zonder van zijn plaats te hoeven komen…. Als hij de post in onze bussen heeft gedaan, rijdt hij door naar de boerderij aan het einde van de weg. Maar op deze maandagochtend hoorde ik ineens TOET en toen ik ging kijken, stond daar het gele autootje op de oprit met een pakje. Ik moest tekenen en kreeg de doos.
012
Toen ik hem opende, kwam er dit uit:
013
En nou ben ik ontzettend blij!! Want niet alleen kan ik kiezen uit kinderboeken voor alle leeftijden, maar ik kan ook weer Nassi maken zoals ik het gewend ben om te maken en dat het dan ook smaakt zoals ik gewend ben.
En ik kan weer kroepoek bakken! In Nederland al bakte ik mijn kroepoek zelf. Het is echt een fluitje van een cent en het is heel spectaculair. Het is heel leuk om het met kinderen of domme buitenlanders te doen.
Tenzij je een hele grote frituurpan hebt of zin hebt om een grote wok halfvol met zonnebloemolie te gieten waar je later dan niks meer aan hebt, raad ik iedereen aan om de halve maat ongebakken kroepoek te kopen of nog kleiner. Je doet het zo:
1. Leg de kroepoek die je wilt bakken een paar uur van te voren op een warme plaats, in de zon, op de schoorsteenmantel of op de verwarming, desnoods in een lauwe oven.
2. Warm de olie op tot ongeveer 170\180 graden.
3. Terwijl de olie warm wordt, zet je alles klaar. Als je eenmaal gaat bakken, gaat het namelijk zo snel en moet je er steeds bijblijven, dat je niks meer kan pakken of halen. Je legt keukenpapier neer waar de kroepoek op kan uitlekken en je zet een schaal neer waar de kroepoek op kan als hij is uitgelekt. Verder pak je een schuimspaan of platte spatel(grote taartschep) en een vleesvork, allemaal hete-olie-proof natuurlijk).
4. Dan doe je het eerste stuk kroepoek in de hete olie en houdt het onder met de schuimspaan. Als het begint uit te zetten, prik je de vork er doorheen en wrijft met de schuimspaan over het andere eind en je probeert het een beetje te stretchen. Zodra het niet meer uitzet, kan het uit de pan en uitlekken op het keukenpapier. Dat is dus in 30\40 seconden, echt heel snel. Als dat niet zo is, is je olie niet heet genoeg. Het mag beslist niet bruin worden, anders wordt het bitter. Als het bruin wordt voordat het i uitgezet, is je olie te heet.
Als je kleine stukjes hebt, doe je die natuurlijk niet een voor een. In zo’n geval strooi je er een stuk of drie\vier zo in de olie ONDER het mandje van de frituurpan en zet het mandje erbovenop. Als de stukjes voldoende zijn uitgezet, vis je zeer met een schuimspaan uit en laat ze uitlekken. De kroepoek wordt drie tot vier keer zo groot.

Experimenteren en fouten maken mag hoor , met ongebakken kroepoek! Als je het niet meteen goed doet, geeft het niks want het is. naast verschrikkelijk lekker, ook nog eens verschrikkelijk goedkoop. Wat niet lukt, gooi je gewoon weg….. Ongebakken kroepoek is bijna onbeperkt houdbaar, dus je kan er flinke hoeveelheden van inslaan.
Behalve ontzettend blij, ben ik ook nog eens ontzettend dankbaar, Er zat namelijk ook nog een heel lief briefje bij het pakket en daar stond in dat ik alles cadeau kreeg, ook de Indische spullen. Voor de verzendkosten (die ik op mijn werk terugkrijg) had ze een rekening in het Noors geschreven, want dat spreekt ze….. Bedankt lieve Karien!!

Altijd maar weer die vooroordelen….

Toen ik 21 was, werd ik logopediste. Ik was nog erg jong. Ik kwam in een kinderrevalidatiecentrum te werken. Als ik advies gaf, werd ik vaak niet serieus genomen, omdat ik zo jong was. Later werd mijn advies niet in overweging genomen omdat ik zelf nog geen kinderen had. Pas toen ik een jaar of vijfendertig was en VIER kinderen had! begon men mij serieus te nemen, maar toen werd ik weer niet serieus genomen door artsen, want ik was geen arts. En als je geen arts bent, kun je niet nadenken en niet zelf ook conclusies trekken. Dat jullie het maar even weten…
Nu ben ik weer te oud. Ik kwam op die school in Nykill waar ik in een vorig logje over schreef en daar was een leerkracht die zei: “Ja, er komt ook nog iemand van de Gemeente om te helpen bij de inburgering van de kinderen.” Ik zei: “Ja, dat ben ik” “Nee”, zei ze, terwijl ze wegliep en oogcontact vermeed, “iemand anders, nog iemand anders!” “OK”, dacht ik, “dan niet” Enfin, donderdag zat ik even in de personeelskamer tijdens de pauze en toen kwam zij ook weer binnen, samen met de handarbeidleraar die er vorige week ook bij was, Die handarbeidleraar luistert even naar het gesprek wat ik voer met een andere leerkracht en zegt vervolgens: ” Ik dacht vorige week dat u Oma(mormor) was. Ik wist helemaal niet dat u de modersmålslärare bent” Ik zei tegen die andere : “O, nu begrijp ik het! Dat dacht u zeker ook?” “Ja,”, zei ze “U komt die klas binnen en we weten van niks” Dat was niet waar, want het hoofd had me geïntroduceerd. Maar goed, dat is nu in ieder geval uit de wereld. Nu moeten ze nog begrijpen dat een Zweedse psycholoog niet het niveau kan bepalen van kinderen die geen Zweeds praten, maar dat komt ook wel in orde….
Je kan hier trouwens goed zien dat de Zweden de ruimte hebben. Grote ruime schoolgebouwen, vaak verschillende gebouwen voor de onderbouw, middenbouw en bovenbouw met een groot speelplein in het midden. Aan iedere klas zitten een of twee bijlokaaltjes waar de kinderen in groepjes kunnen werken en waar ik dus ook gewoon met een kind kan gaan zitten.
Ik viel met mijn neus in de boter donderdag. Toen ik in het gebouwtje binnenkwam, waar de twee jongste kinderen zitten, waren een aantal kinderen in een bijlokaal stoelen aan het versjouwen. Ik werd aangesproken door een jongen van een jaar of twaalf dat het fijn was dat ik er was en dat ik misschien zou kunnen helpen met vertalen, want ze gingen een oefening doen om de samenwerking tussen de kinderen te verbeteren.Ik had geen flauw idee wat de bedoeling was, maar dat werd snel uitgelegd. Het blijkt dat de school drie ‘vertrouwensleerlingen’ heeft(uit iedere ‘bouw’ eentje). Als je gepest wordt en de leerkracht doet er niet genoeg aan, of je hebt een ander probleem, kun je hun inschakelen. Ze worden lek-elever genoemd=speel-leerlingen. Eens in de zoveel tijd komen ze een half uurtje in een klas en doen ze spelletjes zodat je hen beter leert kennen en ook elkaar beter leert kennen en vertrouwen. Ze deden twee spelletjes met de leerlingen van klas vier. Het eerste spelletje was zo op het oog een gewone stoelendans, maar hij had een heel ander doel en een heel ander effect. Er werd begonnen met 18 stoelen voor 18 leerlingen. Daarna werd er een stoel weggehaald en moesten 18 leerlingen op 17 stoelen zitten. Steeds stonden ze weer op en werd er een stoel weggehaald, waarna ze weer allemaal moesten gaan zitten of staan of hangen, maar alle voeten moesten van de vloer zijn. Uiteindelijk konden alle 18 leerlingen op twee stoelen terecht! Deze versie van stoelendans bevalt me eigenlijk veel beter dan die andere waarin jij wint ten koste van iemand anders. Hier maak je nog wat extra plaats voor iemand omdat je allemaal wint als iedereen zijn plaats heeft. Heel Zweeds(consensus) en een hele mooie gedachtegang. Het vriest hier nog, maar morgen schijnt het te gaan dooien en dan gaat het a.s. zaterdag weer vriezen. De winter is nog niet voorbij hier, bij jullie?

Toeval bestaat niet.

En toen werd ik vanmorgen wakker in een sprookjeswereld. Ieder klein takje en twijgje is bedekt met sneeuw, het is onvoorstelbaar prachtig en onvoorstelbaar wit. Ik weet dat er in Nederland ook sneeuw ligt, dus ik zal niet al te lyrisch doen, maar eens te meer voel ik me in een vakantieland wonen.
Op weg naar mijn eerste kind (en zijn broertje die voor spek en bonen meedoet) was ik van plan wat foto’s te nemen, daarna ging ik materiaal kopen en naar mijn tweede groepje. Natuurlijk vergat ik foto’s te nemen en toen ik bij het kinderdagverblijf aankwam, bleek het kind een uitstapje te hebben vandaag en niemand was op het idee gekomen om contact met me op te nemen. Ik besloot terug naar huis te gaan, maar onderweg bedacht ik me dat ik eerst bij de supermarkt wat boodschappen wilde halen.
Het grote gevaar van voortdurende gladheid is dat je slordig wordt. Toen ik wilde draaien op een rondweg rond een wijk (het is uitgestorven overdag in alle woonwijken), nam ik de bocht iets te ruim en gleed met mijn voorwielen de weg af in een hoop losse sneeuw. Geen kans natuurlijk dat ik daar weer uit kwam. Daar stond ik, ik had mijn mobiel wel bij me, maar had geen idee wie ik zou moeten bellen…..
Met alle dingen die me overkomen, vraag ik me altijd af wat ik ervan kan leren en of het de bedoeling is dat het me overkomt. Zo niet, dan vertrouw ik erop dat ik hulp krijg om het probleem op te lossen. Iedere keer weer ben ik er verbaasd over dat ik prompt een antwoord krijg wat beter en eenvoudiger is dan wat ikzelf had kunnen bedenken! Ik was net aan het overwegen om dan 112 maar te bellen en te vragen of zij een nummer hadden van een garage die me eruit zouden kunnen trekken, toen er om de hoek een levensgrote tractor kwam gereden. In de tractor zat een jongen van een jaar of 18 en toen ik hem aanhield, stopte hij. Hij was bereid me te helpen voor 100 kr. (ongeveer 11,60 Euro). Natuurlijk stemde ik daarmee in en in vijf minuten was het klusje geklaard. Hij trok hem er achteruit uit en het enige wat ik hoefde doen was sturen.
Snel ben ik naar de supermarkt gegaan en ik was om elf uur weer thuis nog steeds geen foto’s genomen. Normaal gesproken zou ik dan net de dagis verlaten na een uur Nederlands gegeven te hebben en zonder boodschappen. Ik ga nog maar even wat voorbereiden en wat was opvouwen en stofzuigen en een logje schrijven. Ik ga vast het vuurtje aansteekklaar maken en ik denk dat ik ook maar wat warm eten voor mezelf ga maken. Ik heb van die zakjes lijnsoep gekocht en daar doe ik soms taugé in, soms wat peultjes, vandaag wat mais en ui. Ik MOET in de veilige zone onder de 92 kilo komen. Ik zit er nu twee kg. onder, maar ik wil er vier kg. onder zitten. Tot die tijd eet ik meestal een keer per dag lijnsoep. Gisteren heb ik gado-gado voor mezelf gemaakt, heerlijk maar gevaarlijk. Je eet er snel te veel van…
De rest heb ik bewaard voor Jessica als ze komt.
Het is heel raar, maar ondanks dat we in een zorgelijke tijd zitten, voel ik me echt gelukkig! Ik zou alleen willen dat mijn kinderen en kleinkinderen ook hier woonden…..