Faluröd


004
Al lang geleden was ik van plan om een berichtje te schrijven (hier bijvoorbeeld klikklik of hier klikklik) over de beroemde echt-Zweedse roodgekleurde huizen hier, Faluröd wordt de kleur genoemd.
faluröd huisjes
Ik wist eerst niet waar die naam vandaan kwam, maar toen wij vorig jaar in Dalarna waren, heb ik er alles over geleerd. Midden in Dalarna ligt het stadje Falun. In Falun is de oudste kopermijn van Europa gevestigd.
Al in het jaar 800 werd er koper gesmolten uit de berg. Vanaf 1288 was het een volledige mijn en dat is het meer dan 700 jaar gebleven. Het was eens de grootste kopermijn van Europa en bijvoorbeeld het koperen dak van het paleis van Versailles komt uit de mijnen van Falun. Falun was ook een hele tijd de tweede stad in grootte van Zweden na Stockholm.
grote koperberg
Erg gezond was het er allemaal niet. Er woonden hele gezinnen in de mijnen die nooit het daglicht zagen. De dampen waren zo ongezond dat de mensen tijdens de grote Pestepidemieën in de Middeleeuwen naar Falun trokken, want de bacterie bleef er zelfs niet in leven, zo ongezond was het er. Je ging tenminste niet dood aan de pest. Dat was dan wel weer een voordeel.

Dit is een foto van de twintiger jaren van de vorige eeuw. Zie je hoe jong sommige mijnwerkers zijn? De kinderarbeid is in 1918 in Nederland afgeschaft met het kinderwetje van van Houten, maar hier is de kinderarbeid veeeel later afgeschaft. Ik weet niet precies, maar na 1925 in ieder geval.

Dit is een foto van de twintiger jaren van de vorige eeuw. Zie je hoe jong sommige mijnwerkers zijn? De kinderarbeid is in 1918 in Nederland afgeschaft met het kinderwetje van van Houten, maar hier is de kinderarbeid veeeel later afgeschaft. Ik weet niet precies, maar na 1925 in ieder geval.


Het drankmisbruik was er ook erg groot. De mensen in Falun dronken 9x zoveel alcohol als vandaag de dag in Zweden: 45 liter per persoon per jaar, vrouwen en kinderen meegerekend. Op onderstaande foto staat het allemaal in het Zweeds. Op een gegeven moment heeft een vereniging alle drankrechten opgekocht en is de drank centraal gaan verkopen. De eerste Systembolaget. Dat systeem is later door heel Zeden overgenomen. Je kunt in Zweden geen drank sterker dan 3,5% kopen. Als het andere wordt in de Systembolaget verkocht, die alleen op gezette tijden open is en waar de drank heel duur is.
drank Falun
In ieder geval: het koperafval bevat een rode stof en daarvan wordt de verf gemaakt die zo’n beetje de helft van alle Zweedse huizen rood kleurt. Die stof helpt het hout beschermen tegen bederf. Het schijnt dat ALLE Faluröde huizen hier ook echt met de verf vanuit de fabriek in Falun bedekt zijn! Ze hebben het alleenrecht om Faluröde verf te verkopen in Zweden (en misschien wel daarbuiten).
faluröd fabriek
En hoe is het nu zo gekomen dat ik dit logje nu wel heb geschreven? Nou, de afgelopen dagen heb ik heel wat in de auto gezeten natuurlijk en daar kan je zo heerlijk slapen denken. Ik dacht aan eerdere vakanties en buiten word alles met de dag roder en roder. Op een gegeven moment viel het me op de die rode en gouden bomen zo mooi bij die falurode huizen passen.
048
016
006
In de winter zijn ze trouwens ook prachtig hoor!
02-01-10-sturefors-005
DSC_0274 (3)
En wat dacht je van de zomer?
DSC_0456

18 Reacties op “Faluröd

  1. Hallo Janneke,
    Wat gaat het weer kriebelen.
    We willen dit jaar weer proberen om naar Zweden te komen.
    In 2006 zijn we er voor het laatst geweest en het blijft trekken.
    Wie weet; zomervakantie 2014 in Zweden

  2. Het is daar wel heeeeeel erg mooi, zeg! Tjee…

  3. Ja, ik wist het. Van de verf. Ooit nog ’s een pot meegenomen uit Zweden, voor ons schuurtje op Terschelling…
    Maar uh, je hebt je foto’s er ook wel in volle resolutie bij geplaatst. Daarom duurt het zo lang. Wellicht het formaat even aanpassen voor je ze upload ?
    groetnis út Snits !

    • Saltkråkan: Ja, volle resolutie! Ik wil die schoonheid in zijn volle glorie overbrengen. Ik zeg uploaden, maar ik bedoel ook het uitzoeken in mijn archief. Ik weet dan welke foto ik wil plaatsen, maar ik weet niet precies waar hij staat en welke ik dan PRECIES wil. Lang geaarzeld tussen die twee winterfoto’s en tenslotte allebei maar geplaatst. Zulke dinge. OT: Leuk! Je hebt je naam weer veranderd, maar ik herken de foto.

  4. Echt Zweedse plaatjes ja, met dat rood (en de sneeuw). Volgens mij heeft ons huis precies dezelfde kleur op het hout! Alleen awt meer steen (ook rood) en gelukkig minder sneeuw hihi

  5. Aha; hier heet het “Svensk Rød”; mooie foto’s van een mooi land. Maar of de Systembolagen helpen……

  6. Mooie kleur, leuk om wat van de geschiedenis te lezen.

  7. Die mijnwerkersfoto, toen ik die even zag zonder de tekst te lezen, dacht ik dat het een oude schoolfoto betrof.
    Van dat rood en de kopermijnen, dat wist ik allemaal niet. Zo leer ik nog een hoop van je blog.

  8. Leuk, dat wist ik niet, dat die kleur uit Falun komt. Zou de falukorv ook uit Falun komen, of zo genoemd zijn vanwege z’n rode kleur? Prachtige herfstkleuren, ook in je vorige logjes!

  9. De Falukorv komt uit Falun. De worst is ‘bedacht’ door Duitsers, zoals bekend goed worstmakers. Die Duitsers werkten bij de mijn. De kabels in de mijn, waarmee ze de erts naar boven haalden waren erg lang en werden gemaakt van runderhuiden. Ze hadden dus een enorme hoeveelheid vlees ‘over’ en om dat langer te kunnen bewaren werden er worsten van gemaakt: Falukorv. Helaas, voor de traditionelen onder ons, wordt de worst nu niet meer in Falun gemaakt.

  10. Leuk hoor die historische verhalen over het Falunröd. Wij wonen ook in zo´n huis en manlief heeft het net weer gekwast met dat spul afgelopen zomer. Het werkt prima!
    Wat grappig dat je schrijft dat de alcohol in de systembolaget ” heel duur” is. Dat is allang niet meer zo sinds de skat verlaagd is ivm met de EU.
    De rode Shiraz van Lindemans die ik altijd bij AH kocht is hier net zo duur per liter en de whiskey van eenzelfde merk, die we wel eens cadeau geven is hooguit een paar euri duurder. Wel wat anders dan in de 70er jaren toen je komkommer per stukje kocht en 60-70 gulden heel normaal was voor een fles whisky. (niet betweterig bedoeld hoor, gewoon aanvullende info ☺)

    • @ Ria, je hebt natuurlijk helemaal gelijk! Ik koop nooit alcohol, dat is Leo zijn pakkie-an. Ik weet dus ook niet meer hoe veel het kost……

  11. Krijg van jouw logje weer helemaal zin om naar Zweden te gaan! Wie weet komende zomer!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s