Gas voor een huis……


Toen ik in 1970 begon te werken, bestond alleen nog het klassiek autisme. Kinderen die nu bekend staan met als diagnose PDD-NOS of Asperger, werden vroeger ‘levensdebiel’ genoemd, een term die ik altijd belachelijk heb gevonden! Ik werkte op een MLK-school waar dus intelligente autistische kinderen tussen zaten. Heel goed kan ik me herinneren dat ik een jongetje kreeg waarvan ik aan het gehoor twijfelde. Ik liet hem dus met zijn rug naar het raam staan om te kijken of hij me kon verstaan, weet ik veel! Hij maakte er een hele vertoning van en ging zich verstoppen achter de gordijnen. Op een gegeven moment las ik hem een Dick Bruna-boekje voor en hij vulde steeds de laatste twee zinnen feilloos aan. Toen ik hem vroeg of hij het boekje kende, wees hij naar de letters en zei: “Staat daar” Hij kon gewoon ondersteboven lezen! Volgens mij wisten ze dat in de klas niet…
Later op de Mytylschool in Dordrecht kreeg ik een ander jongetje. Mijn materiaal bestond in die tijd uit 2 puzzels, een aantal boekjes en en houten huizenlotto. Met dat materiaal en veel verbeelding verzon ik allerlei spelletjes waarmee ik de woordenschat, de zinsbouw,de werkwoordvormen, lidwoorden, persoonlijke voornaamwoorden enz. en de articulatie (uitspraak) kon oefenen.
Deze jongen had een grote voorliefde voor 1 plaatje uit mijn huizenlotto: het gasfornuis! Hij noemde het gasfornuis steevast gas voor een huis en de ijskast noemde hij altijd eikast. Waar het woord fornuis vandaan kwam, wist ik niet, maar ik nam hem mee naar de keuken en liet het ijs zien dat aan het vriesvak vastzat. “IJSKAST” zei ik,terwijl ik op het ijs wees, “IJSKAST” Hij vertrok geen spier en wees op het vakje waar de eieren in passen: “EIKAST”, zei hij en daar moest ik het mee doen. Hetzelfde probleem hadden we met de stofzuiger, door hem genoemd ‘stofschuiver’. Ik liet hem zien hoe de stofzuiger het stof opzuigt, maar hij schoof alleen maar met de stang en zei “stofschuiver”
Hoewel hij steeds beter ging praten, heeft hij die drie woorden nooit overgenomen. Ik kan daar zo intens van genieten!
Zo kende ik ook een kind (later heb ik weleens gedacht dat hij misschien Asperger had) die weigerde het woord bloempot te gebruiken omdat in een bloempot geen bloemen staan, maar planten. Dan wees hij op een vaas en zei: “Dàt is een bloempot en dàt (wijzend op een bloempot) is een PLANTPOT.
Onze taal is gebaseerd op afspraken, maar sommigen weigeren zich aan de afspraak te houden.
Ik heb gemerkt dat leerkrachten vaak erg veel moeite hebben met kinderen die lak hebben aan afspraken en regels. In plaats van de humor in te zien van een kind die eikast tegen een ijskast zegt, ergeren ze zich en geven het kind het predikaat ‘levensdebiel’ Jammer, want je mist de kans om iets unieks te zien in iets wat afwijkt van het normale…….

24 Reacties op “Gas voor een huis……

  1. In mijn loopbaan erger ik mij aan de veranderde etiketten.
    Van MBD-kind naar ADHD heeft nooit indruk op mij gemaakt.
    Om een frustatie uit het afgelopen jaar te noemen;
    “Sarah loopt voortdurend op de gang en is nooit in het lokaal.”
    Een jaar lang is dit in de wandelgangen, pauzes en vergaderingen een terugkerende opmerking.
    Maar nooit is er besproken wat wij hier gezamenlijk aan gaan doen. Of besproken waarom Sarah dit doet.
    En Sarah huppelt vrolijk verder …….
    Dit soort ervaringen maken mij “levensdebiel”!
    Wanneer kan ik het boek kopen met jouw levenswijsheden en werkervaringen ???

  2. Ja Janneke, dat is een goed idee! Een boek schrijven met jouw levenswijsheden en werkervaring! Ik koop het ook.

    Een variant op de bloempot.
    Een uitspraak van mijn kleinzoon, ruim 4 jaar en hoogbegaafd. Toen de juf afgelopen winter zei dat de jassen aan de kapstok in de ‘luizenzak’ moest, ‘maar juf er zitten toch geen luizen in die zak, maar jassen!’ Hij bleef de juf later steeds verbeteren, de juf heeft zich toen maar aangepast aan de kleine rebel en sprak verder over ‘zak voor de jassen tegen de luizen’.

    @Rob Alberts, het woord wandelgang is dus echt van toepassing op Sarah.

  3. Wat een vreselijke term, levensdebiel. Ze zijn minstens net zo bijzonder als ‘normale mensen’ (als je begrijpt wat ik bedoel ;)).

  4. WOW, kind 1 weigerde vroeger caravan te zeggen, dat was een huiskar.
    Prachtige comic, ik kom nu in mijn werk allerlei mensen met een geestelijke en lichamelijke beperking tegen en ik vind het zalig. Je kunt eens lekker ‘gek’ doen zonder dat anderen raar kijken, maar wat me opvalt is het geïnstitutionaliseerde gedrag van hun begeleiders, alles wat afwijkt van een dagritme is bedreigend.
    En ik vraag me af voor wie, de gemakzuchtige houding van de begeleider of de client.
    Want 9 van de 10 keer blijkt dat de client enige onderbreking van een starre dagstructuur fantastisch vindt.

    Momenteel hebben we jeu de Boules, binnen, met zachte ballen, fantastisch om te zien!
    En die cursus: van zacht potlood tot hard steen? Dat is mensen met een geestelijke beperking samen met ‘gewone’ mensen die een kennismakingscursus doen in creatieve materialen. Een initiatief van GGZ NHN en wij proberen er ‘gewone’ mensen tussen te schuiven.

    Ik hou wel van dat onaangepaste, dat anders zijn, ik leer van deze mensen dat ook ik uniek ben en anders, en de wijze waarop zij zichzelf accepteren, leert mij ook makkelijker van mijzelf te houden en het kind in me te koesteren.

  5. Jesse had in groep 1 een moederdag kadootje gemaakt en kon niet wachten om het te geven. Hij gaf het dus aan mij.
    Het was een zelfgemaakt lijstje met een foto die de juf gemaakt had.Ik had het uitgepakt en het gedichte gelezen.
    Hij pakte het lijstje met de foto en het gedichtje en papier mocht ik houden. De foto was van hem want hij stond er toch op! WAt heb ik een lol gehad.

    En Sara die zegt steevast op verleden tijd van zwaaien…..ZWEEIEN. Dat mag ik toch wel zeggen, en oooh wee als je het corrigeer.
    Ach…we weten wat ze bedoelt en om om een of twee woorden een punt te maken….Alleen de juf snapt het iid niet helemaal.

    doei weer, Lydia

  6. Ik heb ook jaren in de zorg voor mensen met een verstandelijke en lichamelijke handicap gewerkt, en daar zo veel gelachen en geleerd. Elk mens is een uniek persoon met zijn eigen kwaliteiten, hebbelijkheden en onhebbelijkheden. Als we daar de begeleiding om heen boetseren en niet te veel in hokjes denken, zouden we een heel eind komen.
    Etiketten kunnen je een grove indicatie geven van wat de handicap ongeveer inhoudt maar het belangrijkste is nog altijd de persoon achter de handicap leren kennen.
    Die comic in je blog vind ik echt geweldig!!
    Zo riepen wij altijd tegen een jongen die supersnel met z’n rolstoel weg kon rijden: “Pas op, anders prikken we je bandjes plat”, Ik weet niet wie hier harder om moest lachen, hij of wij!

  7. Nou ja zeg, wat een woord: levensdebiel. Ik houd er niet van, van etiketjes en zo. Maar soms is het gewoon heel fijn om te weten wat je (kind) mankeert. Wat een interessant logje.

  8. Je hebt gelijk, maar helaas hebben niet alle mensen die gave. Lang leve de professionals die dat wel kunnen.

  9. “Mama, waarom heet het geen driekant?” (De Wijze, vorig jaar)

    Het woord levensdebiel doet de haren in mijn nek stijf overeind staan! Ronduit Vreselijk…wat je beschrijft is heerlijk!

    De Wijze vertoont nog steeds een aantal autistische trekjes, maar volgens Alja is hij nog zo ontzettend “kleuter” dat je er nog niks over kan zeggen. En ook al zou het wel zo blijken: hij is perfect zoals hij is. Niks meer aan veranderen! 🙂

    De uitslag bij Alja was heerlijk: een feest der herkenning, thuiskomen…met alle bonussen en mitsen en maren die erbij horen…

    • Ja, dat is ook zoiets, je hebt het wel over een vierkant. Iedereen die niet begrepen wordt door de omgeving vertoont ‘autistische trekjes’! Je manier van denken wordt niet opgepikt (ik bedoel niet jullie hoor, maar de schoolomgeving en vooral leeftijdgenoten. Een kind kan dan zo eenzaam zijn…. Fijn dat de test zo’n goed resultaat heeft opgeleverd! Nou de school nog met die on-onderwijzeres!

  10. En zo stond ik toen ik 18 jaar oud was en net samen woonde met mijn ex man, bij de AH en vroeg om ‘streepjeskaas’ …..

    Jij enig idee wat dat is? 😆

    Natuurlijk snapten zij mij niet en ging ik zonder streepjeskaas naar huis en belde stante pede mijn moeder op, mam? Moet ik je nog vertellen dat ze het eerste half uur niet meer bijkwam? Van het lachen?

    Kortom… ook ik heb woorden ‘verzonnen’ in de familie en leuk te weten dat ik nu dus ook een levensdebiel ben, onze familie houdt juist van spelen met taal en als ik ze dit laat zien zeggen JA… zo is het ook!

    😉

    XXX

  11. Mooi geschreven Janneke en ja inderdaad, wanneer komt dat boek? Onze Markus had ook zijn eigen woorden, vooral toen hij nog heel klein was en de “echte” woorden nog niet wist.
    Hij stootte zijn elleboog en riep: “Mama mijn armknie doet nu pijn” En wat heben we moeten lachen toen hij eens in de auto een boertje liet en zei: “Oeps dat was een mondscheetje mam”

    Een zakdoek was lang een neusdoek, een lucifer was een vlam-makertje enz enz

  12. De grootste mindblowing experience heb ik gehad met mijn kleintje (toen 11 maanden) op het consultatiebureau. Deze mevrouw wilde niet alleen het BMI van de kleine controleren (wiskundig gezien onmogelijk bij 11 maanden) maar wilde haar ook onderwerpen aan een ADHD-test aangezien papa een volwassen ADHD-er is.
    Het scheelde niet veel of ik had die mevrouw over haar bureautje heen getrokken…
    Het onnodig etiketjes plaatsen bij kinderen en volwassenen komt mij zo de neus uit. Alles wat buiten de gebruikelijk hokjes valt is bedreigend, maar ook daar is een oplossing voor…we creëren een nieuw hokje.
    Laten we toch eens genieten van alle unieke trekjes in ieder mens.

  13. Wat een feest van herkenning, dit blog. Ook over onze zoon werd gezegd dat hij, als hij rond zijn negende verjaardag niet zou spreken, waarschijnlijk nooit zou praten. Het tegendeel is waar, hij ging na zijn negende verjaardag praten, zingen deed hij daarvoor al. Onze tweede dochter is dyslectisch maar heeft een heel eigen taalontwikkeling doorgemaakt. Weet jij wat een – moederdoekje – is? En waar is de drankjesbibliotheek? Enig idee wat de – bretels – van je fiets zijn?
    Sommige woorden zijn gezinsjargon, heerlijk, kinderlijk, maar altijd met een duidelijk verhaal erachter.

    Moederdoekje = maandverband
    Drankjesbibliotheek = de apotheek
    Bretels van je fiets = de snelbinders.

    • Die snelbinders had ik meteen, die andere twee zijn ook heel leuk! Ik kom wel eens op je blog!! Laten we inderdaad gewoon genieten van onze kinderen, dan hoeven we niet zo bezig te zijn met of ze ‘normaal’zijn….

  14. Heerlijk toch dat alle mensen anders zijn, je moet er niet aan denken dat iedereen hetzelfde was. Alleen hou ik niet zo van etiketjes. Misschien wel handig als je weet waarom iemand zich op een bepaalde manier gedraagd , maar alleen het woord ‘levensdebiel’ doet mijn haar al overeind komen jasses wie verzint nu zoiets.
    En kinderen van elk slag zijn inventief met woorden, jammer dat het zo verbeterd moet worden. Laat sommige zaken maar lekker gaan , ze zijn al zo snel groot en worden te snel in een keurslijf gestopt, wat alle creativiteit verstikt.

  15. Wat een mooi stukje.Onze beide kinderen kregen ook een etiket op, de oudste nu 21 moest tegen onze wil 16 jaar geleden naar het zmlk toe en kreeg het stempel van die school op. Volgens één van haar toenmalige leerkrachten zou ze nooit leren lezen , schrijven etc. Wij hebben ooit over dat onderwijs gezegd tegen elkaar ze gaat naar school omdat het moet, en thuis leert ze , want inderdaad thuis heeft ze leren lezen , schrijven etc.Inmiddels werkt ze met een jobcoach op een peuterspeelzaal/voorschool bij ons in de stad. Etiketten verschrikkelijke dingen die ze een kind op plakken , kijk naar wat een kind kan en stimuleer dat. Of zoals wij altijd hebben gezegd komt het vandaag niet , dan komt het morgen , maar gun een kind de tijd om dingen te leren. Ook onze zoon kreeg een adhd stempel op en zijn toekomst was eentje waarbij de lagere school grote vraagtekens had, inmiddels is hij 18 en leert voor timmerman.Zie stukje over de deur op de weblog. Oftewel laat je als ouders niet gek maken maar blijf vertrouwen in je kind en gun het de tijd om zich te ontwikkelen. Ooit zij iemand tegen ons , je hebt vlugge en langzame kinderen en ze ontwikkelen zich in hun eigen tempo. Ze moeten mee in de massa en vallen omdat ze meer tijd nodig hebben buiten de boot en krijgen veel kinderen daardoor heel gauw een stempel op en worden daarnaar behandelt met alle gevolgen vandien.

  16. Gelukkig wordt het probleem nu erkend en geaccepteerd.
    Toen mijn zoon klein was, wist niemand er iets over en heb ik het allemaal zelf moeten uitzoeken.
    En geloof me, het was niet altijd grappig!

    • Nee, ik weet het….. Er was heel weinig bekend in de zeventiger en tachtiger jaren over kinderen met anders dan anders gedrag. Je leerde er ook niks ocer op je opleiding, hoor. Ik heb het ook allemaal zelf uit moeten vinden, met de ouders samen vaak. Ik kan me voorstellen dat het niet altijd zo grappig was nee….

  17. Wat een ontzettend lief verhaal. Ik wou dat mijn kinderen zulke juffen hadden, die een beetje verder keken dan het stempeltje.

    De namen van diagnoses zijn veranderd, maar ze willen op school nog steeds heel graag dat kinderen in een hokje passen en zijn vaak niet ertoe te bewegen om het kind echt te zien.

  18. Wat een fijn stuk om te lezen!
    Dankjewel!

  19. Grappig om te lezen. Onze oudste heeft ook een vorm van autisme, hoewel niet zo extreem dat hij uit huis zou moeten gelukkig! Hij heeft ook lang vast gehouden aan bepaalde benamingen. Nu laat hij dat los, en is het een passie geworden om zo chic mogelijk te praten. Niet altijd handig en zeker niet altijd duidelijk! Zelfs niet met het maken van zijn scripties voor de universiteit….

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s